:: wikimiki.org ::

Muppet Show

Muppet Show

De Muppets zijn een creatie van Jim Henson. De term is afgeleid van marionet(te) en puppets. Beide termen betekenen ongeveer hetzelfde: een "pop" die bewogen wordt door bijvoorbeeld touwtjes, een hand of iets dergelijks. De Muppets hebben hun eigen theater waarin zijzelf optreden en ook steeds een gastoptreden hebben van een bekende artiest. Het theater wordt geleid door Kermit de Kikker en bekritiseerd door de oudjes Statler en Waldorf. De Muppet Show was een televisieserie die in de Verenigde Staten werd uitgezonden van 1979 tot 1981. In Nederland en België is deze serie ook regelmatig uitgezonden. De Muppets-karakters (behalve degene die in Sesamstraat te zien zijn) zijn sinds april 2004 eigendom van The Walt Disney Company, die ze van The Jim Henson Company heeft overgekocht. Disney heeft speciaal de Muppets Holding Company LLC opgericht om het beheer uit te voeren.

Films

- 1979: The Muppet Movie
- 1979: Muppets Go Hollywood
- 1979: John Denver and the Muppets: A Christmas Together
- 1981: Of Muppets and Men: The Making of 'The Muppet Show'
- 1981: The Muppets Go to the Movies
- 1981: The Great Muppet Caper
- 1982: John Denver and the Muppets: Rocky Mountain Holiday
- 1984: The Muppets Take Manhattan
- 1986: Muppets: A Celebration of 30 Years
- 1987: A Muppet Family Christmas
- 1990: The Muppets at Walt Disney World Resort
- 1990: The Muppets Celebrate Jim Henson
- 1991: Muppet
- vison 3D, alleen te zien in Walt Disney World Resort
- 1992: The Muppet Christmas Carol
- 1996: Muppet Treasure Island
- 1999: Muppets from Space
- 2002: I Love Muppets
- 2002: Kermit's Swamp Years: The Real Story Behind Kermit the Frog's Early Years
- 2005: The Muppets' Wizard of Oz

Originele stemmen

- Jim Henson: Kermit, Ernie, Rowlf, Link Hogthrob, De Zweedse Chef, Dr. Teeth, Waldorf en de nieuwslezer
- Frank Oz: Animal, Bert, Fozzie Bear, Miss Piggy, Sam the Eagle
- Jerry Nelson: Camilla, Sergeant Floyd Pepper, Robin
- Dave Goelz: Gonzo, Dr. Bunsen Honeydew, Zoot, Muppy, Beauregard, Timmy Monster
- Steve Whitmire: Rizzo (na de dood van Jim Henson ook Kermit)
- Richard Hunt: Statler, Scooter

Gastoptredens

Julie Andrews -- Charles Aznavour -- Shirley Bassey -- Johnny Cash -- John Cleese -- Alice Cooper -- Dom DeLuise -- Debbie Harry -- Bob Hope -- Elton John -- Danny Kaye -- Gene Kelly -- Liberace -- Steve Martin -- Liza Minnelli -- Dudley Moore -- Roger Moore -- Rudolf Nureyev -- Buddy Rich -- Diana Ross -- Peter Sellers -- Paul Simon -- Sylvester Stallone -- Loretta Swit -- Peter Ustinov -- Raquel Welch -- e.v.a.

Lijst van Muppetfiguren

- Kermit the Frog, de toneelmeester.
- Miss Piggy, de diva van het theater.
- Gonzo, de artistieke whatever-he-is.
- Fozzie, een mislukte komiek.
- Statler en Waldorf, de opa's en critici op het balkon
- Rizzo de rat (Pas actief in de Muppet films en de 2e serie "Muppets Tonight")
- Sam the American Eagle, degene die het moraal en sensorship probeert hoog te houden.
- Dr. Bunsen Honeydew, de professor uit the muppet lab.
- Beaker, de lab-assistent.
- Scooter, de toneelknecht en 'gopher' (afgeleid van Go For, bv Coffee).
- Bert en Ernie komen ook af en toe langs
- Swedish Chef, de Zweedse chefkok
- Robin, neefje van Kermit
- Wayne and Wanda, een terugkerend stel klunzen wat voor het eerst te zien was in de terugkerende sketch "the Ballroom".
- Sweetums, grootste, harigste monster
- Carmilla, de kip (en tevens 'vriendin' van Gonzo)
- Floyd Pepper, de bassist van de band, genaamd "Electric Mayhem".
- Janice, de gitariste van de band, genaamd "Electric Mayhem".
- Zoot, de saxefonist van de band, genaamd "Electric Mayhem".
- Dr. Teeth, de toetsenist van de band, genaamd "Electric Mayhem".
- Animal, de drummer van de band, genaamd "Electric Mayhem".
- Rowlf, de pianospelende hond.
- Link Hogthrob, een varken, de captain van the spaceship Swinetrek, uit de terugkerende sketch "Pigs in Space", met een knipoog naar Star Trek's Captain Kirk.
- Dr. Strangepork, een varken, de dokter en wetenschapper van the spaceship swinetrek, uit de terugkerende sketch "Pigs in Space", met een knipoog naar Star Trek's Mr. Spock.
- The Koesbeenians, een terugkerend 'diersoort' van de planeet Koesbeen, in de sketch "Muppet News".
- Pepe, de garnaal met het franse accent welke afkomstig is van de spaanse kust.

Lijst van Sesamstraatfiguren, die ook van Jim Henson's Creature Shop komen

- Bert & Ernie
- Big Bird, Neef Jan
- Cookiemonster, Koekiemonster
- Grover
- Elmo
- Oscar the Grouch, Oscar de Mopperpot
- Kermit the Frog
- Harry Monster
- The Yip Yips
- Count Count, Graaf Tel
- Rosita
- Zoe
- Snuffulupagus
- Barkley

Ons bekende Sesamstraatfiguren die NIET uit Jim Henson's Creature Shop komen

- Pino
- Ienieminie
- Tommie
- Purk Deze zijn gemaakt door een ander bedrijf.

Ook van de muppets (waaronder documentaires)

- The Muppet Musicians of Bremen
- Valentine Special
- The Muppets Go Hollywood
- The Muppets Go the the Movies
- John Denver and the Muppets A christmas together
- John Denver and the Muppets A Rocky Mountain Holiday
- The Muppets Celebrate Jim Henson
- A Celebrate of 30 Years
- A Muppet Family Christmas
- The Muppets at Walt Disney World
- Of Muppets and Men

Andere tv-producties met puppets uit Jim Henson's Creature Shop

- Sesame Street
- Bear in the Big blue house
- Fraggle Rock
- The Secret life of toys
- The Storyteller
- "Animal Farm", tv film
- "Jason and the Argonauts", tv film
- Farscape
- Gulliver's Travels
- "Merlin:
- Dinosaurs
- "Alice in Wonderland", tv film

Films met effecten en figuren uit Jim Henson's Creature Shop

- Hitchhiker's Guide to the Galaxy
- The Dark Crystal
- Teenage Mutant Ninja Turtles 1 en 2
- Dreamchild
- Labyrinth
- The Witches
- Neverending Story
- The Flintstones, met Dan Goodman en Alec Baldwin
- The Flintstones in Viva Rock Vegas
- Babe
- George of the Jungle, met Brendan Fraser
- Lost in Space
- Dr. Dolittle
- The Brotherhood of the wolf/Le Pact le loups
- Cats & Dogs

Externe links

- [http://muppets.go.com Officiële website]
- [http://www-cs-students.stanford.edu/~csilvers/muppet-characters.html Lijst van alle Muppets]
- [http://www.muppetworld.com Muppet World]
- [http://www.muppetcentral.com Muppet Central] Categorie:televisieprogramma Categorie:Kinderfilm Categorie:Disney

Jim Henson

] Jim Henson (24 september 1936 - 16 mei 1990) was een Amerikaans poppenspeler, producent en regisseur. Hij werd vooral bekend als de bedenker van de Muppets. Een van zijn eerste en bekendste creaties was Kermit de Kikker.

Vroeg Werk (1954 - 1968)

In 1936 werd Jim Henson geboren in Greenville, Mississippi. Samen met zijn toekomstige vrouw Jane Nebel verhuisde hij naar Washington D.C. waar hij in de jaren '50 poppenshows voor kinderprogramma's verzorgde. Daarin ontwikkelde hij de muppet: een pop die gedeeltelijk handpop (puppet) en gedeeltelijk marionet is. Ook experimenteerde hij met technieken voor poppenspelen op televisie. Door slim gebruik te maken van het bereik van de camera kan de speler buiten beeld de pop manipuleren. Vanaf 1955 maakte Henson Sam and Friends, een vijf minuten durend kinderprogramma. Hiervoor kreeg hij in 1958 een Emmy. In dit programma was een oerversie te zien van wat later Kermit de Kikker zou worden. Oorspronkelijk was Kermit een onduidelijk reptielachtig wezen. Pas in 1969 kreeg hij de kraag om zijn nek die van hem een kikker maakte. In de jaren zestig volgde een periode van reclamefilmpjes en gastoptredens in verschillende televisieshows. In 1963 verhuisden Henson en zijn vrouw naar New York, waar Frank Oz in dienst van het jonge bedrijf Muppets Inc. kwam. Oz en Henson zouden samen blijven werken. De stemmen van de muppets werden voornamelijk door hen beide gedaan. Tussen 1964 en 1968 maakt Henson een aantal experimentele films. In 1965 werd hij genomineerd voor een Oscar voor Beste Korte Film voor Timepiece.

Sesamstraat en de Muppets

Oscar]Oscar In 1969 begon Henson bij PBS Sesame Street, een educatief kinderprogramma. Het programma was erg succesvol. Het liep 36 seizoenen, werd in 120 landen uitgezonden en kreeg meer prijzen dan welk televisieprogramma dan ook. In twintig landen werd een aangepaste versie van het programma uitgezonden, zoals in Nederland waar het vanaf 1976 te zien was onder de naam Sesamstraat. In Sesamstraat is het spel van de Amerikaanse acteurs vervangen door eigen productie, maar de meeste Henson-poppen uit Sesame Street zijn behouden en nagesynchroniseerd: Bert en Ernie, Koekiemonster, Grover, Elmo en natuurlijk Kermit de Kikker. Vanaf 1976 was op ABC The Muppet Show te zien, wat uitgroeide tot één van de succesvolste televisieseries aller tijden. Het programma was opgezet als een ouderwets variététheater, gepresenteerd door Kermit de Kikker. The Muppetshow introduceerde onder andere de karakters Miss Piggy, Gonzo, Fozzie Bear en Animal. Het had een ouder, breder publiek op het oog dan Sesame Street.

Films

The Muppet Show liep maar een paar seizoenen (tot 1981), maar kende veel spin-offs, waaronder een aantal films: The Muppet Movie (1979), The Great Muppet Caper (1981), The Muppets Take Manhattan (1984), The Muppet Christmas Carol (1992), Muppet Treasure Island (1996) en Muppets From Space (1999). In 1996 werd The Muppet Show nieuw leven ingeblazen en werden nieuwe afleveringen geproduceerd onder de titel Muppets Tonight. In 2004 werden de rechten en de karakters van The Muppet Show verkocht aan Walt Disney. Jim Henson regiseerde veel voor televisie, maar waagde zich maar een paar keer aan de regie van films. Hij deed The Great Muppet Caper (1981) en de fantasyfilms The Dark Crystal (1982) en Labyrinth (1986) met David Bowie in de hoofdrol. De studio van Henson heeft in de loop der jaren ook vele, kleinere bijdragen aan filmprojecten van anderen geleverd. Best bekend zijn Yoda uit de Star Wars-cyclus, de poppen in de verfilming van Michael Ende’s boek The Neverending Story en de dieren in Dr. Dolittle.

De Freggles en de Storyteller

In 1983 begon Jim Henson een derde succesvolle muppetserie: Fraggle Rock. In Nederland is dit kinderprogramma beter bekend als De Freggels. Fraggle Rock is de meest moralistische van Hensons creaties. De wereld van de Freggles is vrolijk en kleurrijk, maar vormt ook een complex systeem van symbiotische relaties tussen verschillende rassen (fraggles, doozers en gorgs). In deze wereld behandelde Henson op een onderhoudende manier serieuze thema’s als vooroordelen, spiritualiteit, identiteit, milieu en sociale conflicten. In 1988 begon Hensons televisieserie The Storyteller, waarin sprookjes en mythen werden herverteld met gebruikmaking van acteurs en muppets. Net als aan film leverde de Henson studio ook bijdragen aan televisieseries van andere producenten, zoals Dinosaurs en Farscape.

Muziek

De studio is eveneens verantwoordelijk voor honderden liedjes die onder meer Sesame Street, The Muppet Show en Fraggle Rock muzikaal omlijstten. Meest bekend zijn de openingstunes van The Muppetshow en Fraggle Rock en de door Kermit gezongen nummers The Rainbow Connection en It's Not Easy Being Green. Een deel van de liedjes is op verzamelalbums uitgegeven.

Overlijden

Op 16 mei 1990 stierf Jim Henson in een ziekenhuis in New York aan een longontsteking. Jim Henson werd 53 jaar oud. Na zijn dood werd de leiding van de Jim Henson Company overgenomen door zijn zoon Brian en dochter Lisa. Zijn dochter Cheryl is president van de Jim Henson Foundation.

Externe link

- [http://www.henson.com www.henson.com] Henson, Jim Henson, Jim simple:Jim Henson

Theater (gebouw)

Een theater is een gebouw dat middels allerlei technische en logistieke voorzieningen toegerust is voor het vertonen en bijwonen van voorstellingen, optredens en performances. Vaak is schouwburg synoniem voor theater, maar niet altijd. Een schouwburg is meestal een lijsttheater. Theaters kunnen ook een vlakke vloer hebben.

Griekse & Romeinse theaters

Afbeelding:Plan Romeins theater.gif

Zie ook

- Amfitheater
- Lijsttheater
- Openluchttheater Categorie:Toneel Categorie:Bouwwerk ja:演劇 simple:Theater zh-tw:劇場

Kermit de Kikker

Kermit de Kikker is een muppet die in de jaren 50 in Leland (Mississippi) werd bedacht door Jim Henson. Kermit is vernoemd naar een vriend van Henson: Kermit Scott. Jim Henson deed zelf de stem van Kermit. De Nederlandse stem van Kermit in Sesamstraat is van Wim T. Schippers. Het eerste optreden van Kermit vond plaats in 1955, en duurde slechts vijf minuten. Kermit was toen nog geen kikker, maar een soort hagedis. Pas in 1969 werd hij een kikker. Hierna was Kermit regelmatig in Sesamstraat te zien als journalist. Van 1976 tot 1981 was hij tevens de presentator van The Muppet Show. Verder zijn er verschillende films met Kermit verschenen (o.a. Kermit's Swamp Years), en is er een tekenfilmserie over zijn jeugd gemaakt: de Muppet Babies. Op 14 november 2002 kreeg Kermit de Kikker een ster op de Hollywood Walk of Fame.

Telefoon

In Nederland werd de eerste Greenpointtelefoon Kermit genoemd. categorie:Muppet Categorie:Fictief dier categorie:Sesamstraat ja:カーミット

Verenigde Staten van Amerika

De Verenigde Staten van Amerika (afgekort als VS, of op zijn Engels als USA of US) zijn een Noord-Amerikaans land, een federatie van 50 staten en het district van Columbia (District of Columbia). Twee staten, Alaska en Hawaï, liggen apart en grenzen niet aan de andere staten. Tot het land behoren ook diverse eilandgebieden in de Caraïbische Zee en de Grote Oceaan. De Verenigde Staten zijn na China en India het grootste land van de wereld in bevolking en na Rusland en Canada het grootste land in oppervlakte. Het wordt aan de noordkant begrensd door Canada en aan de zuidkant door Mexico en het Caraïbisch gebied, en wordt geflankeerd door de Grote Oceaan in het westen, de Atlantische Oceaan in het oosten en de Golf van Mexico in het zuiden. De grens met Rusland loopt tussen het Russische eiland Groot-Diomede en Klein-Diomede, dat in Alaska ligt (de twee eilanden liggen maar enkele kilometers van elkaar verwijderd). Alaska grenst bovendien aan de Arctische Oceaan. Washington D.C. is de hoofdstad en New York is de grootste stad. Tot de afgelegen gebieden van de Verenigde Staten behoren:
- In het Caraïbische Bassin: Puerto Rico (een gemenebest geassocieerd met de Verenigde Staten) en de Amerikaanse Maagdeneilanden (die in 1917 van Denemarken werden gekocht);
- In de Grote Oceaan: Guam (afgestaan door Spanje na de Spaans-Amerikaanse Oorlog), de Noordelijke Marianen (een gemenebest geassocieerd met de Verenigde Staten), Amerikaans-Samoa, Wake Island en verscheidene andere eilanden. De Verenigde Staten hebben ook samenwerkingsovereenkomsten met de republiek van de Marshalleilanden, de republiek Palau en de Federale staten van Micronesië. Onder deze overeenkomsten, die bekend staan als de "Compacts of Free Association", geven de Verenigde Staten deze naties financiële hulp en andere rechten als compensatie voor het gebruik van hun grondgebied voor doeleinden in het belang van de defensie van de Verenigde Staten.

Politieke geografie

Federale staten van Micronesië] De volgende staten maken deel uit van de Verenigde Staten: Alabama - Alaska - Arizona - Arkansas - Californië - Colorado - Connecticut - Delaware - District van Columbia (hoofdstedelijk district) - Florida - Georgia - Hawaï - Idaho - Illinois - Indiana - Iowa - Kansas - Kentucky - Louisiana - Maine - Maryland - Massachusetts - Michigan - Minnesota - Mississippi - Missouri - Montana - Nebraska - Nevada - New Hampshire - New Jersey - New Mexico - New York - North Carolina - North Dakota - Ohio - Oklahoma - Oregon - Pennsylvania - Rhode Island - South Carolina - South Dakota - Tennessee - Texas - Utah - Vermont - Virginia - Washington - West Virginia - Wisconsin - Wyoming Bij de onafhankelijkheidsverklaring in 1776 waren er slechts 13 staten. Voor de achtergrond van de namen, zie: Staten van de Verenigde Staten Alaska is de grootste staat (1.700.578 km²), en Rhode Island de kleinste (4003 km²). Californië heeft de grootste bevolking (33.871.648 in 2000), terwijl Wyoming de minst bevolkte staat is (493.782 in 2000). In de late 20e eeuw ervaarden Nevada, Arizona, Florida, Colorado, Utah, Georgia en Texas het snelste tempo van bevolkingstoename. West Virginia, North Dakota en het District van Colombia hadden te maken met bevolkingsdalingen tijdens dezelfde periode.

Steden

De grootste steden van de VS zijn:
- New York
- Los Angeles
- Chicago
- Houston
- Philadelphia
- Washington D.C. Andere grote steden zijn: Boston, Pittsburgh, Baltimore, Richmond, Virginia Beach, Charlotte, Atlanta, Jacksonville, Tampa, Miami, Cleveland, Columbus, Cincinnati, Detroit, Indianapolis, Milwaukee, Minneapolis, Saint Louis, Nashville, Memphis, New Orleans, Oklahoma City, Dallas, Austin, San Antonio, El Paso, Albuquerque, Denver, Salt Lake City, Phoenix, Tucson, San Diego, Long Beach, Las Vegas, Seattle, Portland, Sacramento, San Francisco, San Jose, Fresno en Honolulu.

Fysieke geografie

Honolulu Het landschap van de Verenigde Staten varieert sterk. Het kan in zeven brede geografische gebieden worden verdeeld. Van van het oosten naar het westen:
- de kustvlakte van de Atlantische Golf;
- de Appalachiaanse Hooglanden;
- de binnenlandse vlaktes;
- de binnenlandse hooglanden;
- het rotsachtige bergsysteem;
- het intermontane gebied; en
- het pacifische bergsysteem. Het terrein van het noorden van de Verenigde Staten werd gevormd door grote continentale ijskap die in Noord-Amerika tijdens de recente Cenozoïsche periode zijn ontstaan. De zuidelijke rand van de ijskap loopt ruwweg in een lijn die in het oosten door Long Island loopt en in het westen langs de rivieren Ohio en Missouri tot de Rocky Mountains. Het land ten noorden van deze lijn was bedekt met ijs. Alaska en de bergen in het noordwesten van Noord-Amerika hadden vroeger uitgebreide berggletsjers en werden zwaar geërodeerd. Great Salt Lake en andere meren in dit gebied zijn restanten van de ijstijd. In het zuidwesten van de Verenigde Staten liggen woestijnen. Dit zijn de heetste en droogste plekken van het land. Langs de pacifische kust heeft het klimaat een mediterraan type (bijvoorbeeld in Zuid-Californië). Dit klimaat gaat geleidelijk over in het maritieme klimaat van de westkust. Het noordwesten is een van de natste delen van de Verenigde Staten en is dicht bebost. Rotsachtige bergen, bijvoorbeeld de Cascades en Sierra Nevada hebben typische hooglandklimaten en zijn ook dicht bebost. Naast de Grand Canyon in Arizona en Great Salt Lake in Utah, zijn er andere natuurwonderen in het land, zoals de Niagara-watervallen op de grens van Canada en de VS; de klippen van het Nationale Park van Canion Bryce, in Utah; en de geisers van Nationaal Park Yellowstone, hoofdzakelijk in Wyoming (voor anderen, zie lijst van parken en reservaten en Werelderfgoed).

Klimaat

De Verenigde Staten hebben een gevarieerd klimaat, variërend van tropisch regenwoud van Hawaï en tropische savanne van Zuid-Florida (Everglades) tot subarctisch en toendraklimaat in Alaska. In het oosten van de honderste meridiaan (de algemene scheidingslijn tussen de droge en vochtige klimaten) is het klimaat vochtig en subtropisch. Het noordoosten van de Verenigde Staten heeft een vochtig, continentaal klimaat. Uitgestrekte bossen worden gevonden in beide gebieden. Ten westen van de honderste meridiaan is er sprake van een steppeklimaat.

Overheid

steppe De Verenigde Staten van Amerika zijn een op de constitutie gebaseerde federale republiek met een sterke democratische traditie. Elke vier jaar worden er presidentsverkiezingen gehouden. De president van de Verenigde Staten wordt, in tegenstelling tot wat veel mensen denken, niet direct gekozen maar door getrapte verkiezingen. Men volgt hierbij een vrij ingewikkeld proces:
- allereerst worden voorverkiezingen gehouden, waarbij de presidentskandidaten van elke partij gekozen moeten worden (er zijn slechts twee partijen van betekenis: de Republikeinen en de Democraten).
- Bij de eigenlijke verkiezingen worden de stemmen geteld per staat. Elke staat heeft een op het inwonertal gebaseerd aantal 'kiesmannen' (in het Huis van Afgevaardigden). Wie in een staat de meeste stemmen krijgt, 'krijgt' in principe ook alle kiesmannen van die staat (het principe van het districtenstelsel). Wie de meeste kiesmannen heeft, wint de verkiezingen en wordt president. Kiesmannen kunnen echter het stemadvies van de burgers naast zich neerleggen. In 1988 stemde bijvoorbeeld een Democratische kiesman niet op Michael Dukakis, de officiële kandidaat, maar op Lloyd Bentsen, de kandidaat voor vice-president. Ook in 1876 en 1888 kreeg de kandidaat met de minste stemmen toch het grootste aantal kiesmannen. Een gekozen president kan maximaal twee periodes dienen (acht jaar). De presidentkandidaten kiezen al voor de verkiezingen hun running mate, de beoogde vice-president, uit. De president van de Verenigde Staten sedert 20 januari 2001 is George W. Bush. Het Congres (U.S. Congress) is de volksvertegenwoordiging en bestaat uit de Senaat en het Huis van Afgevaardigden.

Politieke partijen

De federale en staatsoverheden worden overheerst door twee belangrijke politieke partijen, de Republikeinen en de Democraten. De Republikeinse Partij is conservatiever en de Democratische Partij is progressiever. Verscheidene andere, kleinere partijen bestaan, maar zij hebben zeer weinig inspraak in nationale bolwerken. De politieke partijen in de Verenigde Staten hebben geen formele 'leiders' zoals veel andere landen, hoewel er complexe hiërarchieën binnen de politieke partijen zijn die diverse uitvoerende commissies vormen. De ideologie van de partij blijft zeer individueel gedreven; zo zijn er binnen een partij meestal zowel gematigden als radicalen. De bedrijfsbelangen verlenen het grootste deel van de financiële steun aan beide belangrijke partijen. De Republikeinen ontvangen over het algemeen meer financiering en steunen van commerciële groepen, godsdienstige christenen en Amerikanen op het platteland, terwijl de Democratische partij meer steun van arbeidsvakbonden en etnische minderheidsgroepen ontvangt. Omdat de federale verkiezingen in de Verenigde Staten tot de duurste van de wereld zijn, is de toegang tot fondsen essentieel in het politieke systeem. Aldus spelen bedrijven, vakbonden en andere georganiseerde groepen die fondsen en politieke steun aan partijen verlenen een zeer grote rol in het bepalen van politieke agenda's en overheidsbesluitvorming. Het politieke systeem van Verenigde Staten heeft historisch catch-all-partijen eerder dan coalitieoverheden gesteund.

Buitenlandse relaties

Als gevolg van de grote militaire, economische en culturele invloed van de Verenigde Staten op de wereld buiten de VS besteedt de politiek in de VS veel aandacht aan dit onderwerp. Veel burgers en bedrijven zijn bezorgd over het beeld van de Verenigde Staten in de rest van de wereld, vaak ook omdat het de belangen van de VS kan schaden. Het buitenlandse beleid van de VS is in de geschiedenis meerdere keren veranderd tussen de extremen van isolationisme en imperialisme en alles ertussenin. Als resultaat van de reusachtige politiek als culturele invloed zijn de reacties naar de VS vaak heftig en soms irrationeel. Het varieert van bewondering van alle dingen die 'Amerikaans' zijn tot anti-Amerikanisme. Bewondering van de VS komt vaak voort uit het feit dat veel mensen het als het land van de vrijheid zien. Zij bewonderen het feit dat Verenigde Staten een van de eerste moderne democratieën was en hebben respect voor de American Dream. Voor veel Europeanen komt daar nog dankbaarheid voor de bevrijding van het fascistische juk tijdens de Tweede Wereldoorlog bij. Tegenstanders van het buitenlands beleid van de VS daarentegen vinden dat de VS gedurende hun geschiedenis weinig respect hebben getoond voor de vrijheid en soevereiniteit van veel andere volkeren. Zij wijzen onder andere op de Vietnamoorlog of de Amerikaanse bemoeienissen in Latijns-Amerika. Ook de invasie van Afghanistan en de Irakoorlog worden door tegenstanders als onrechtvaardig geacht. Een extreem voorbeeld van anti-Amerikanisme zijn de woorden die Ayatollah Khomeini over de VS sprak: Grote Satan.

Bevolking

Ayatollah Khomeini Ayatollah Khomeini] Ayatollah Khomeini De Verenigde Staten telden in 2004 293 miljoen inwoners. Meer dan 79% van de bevolking woont in de stad (en meer dan de helft daarvan in voorsteden). Ongeveer 70% van de inwoners is van Europese oorsprong (Census Bureau, 2004), maar dit percentage heeft een dalende trend door uitbreiding van andere groepen door immigratie en geboorten. Volgens de volkstelling van 2000 bestond de grootste groep minderheden uit latino's, die 35.305.818 mensen, 12,5% van de bevolking, vertegenwoordigden. Dit cijfer omvat mensen van Mexicaanse, Puerto Ricaanse en Cubaanse oorsprong. De Afrikaans-Amerikaanse bevolking bedroeg 34.658.190, of 12,3% van de bevolking, hoewel een extra 0,6% van de bevolking van gedeeltelijk Afrikaans-Amerikaanse oorsprong was. De Aziatische bevolking bedroeg 10.242.998 in 2000, of 3,6%, en bestond hoofdzakelijk uit mensen van Chinese, Filipijnse, Indiase, Vietnamese, Koreaanse of Japanse oorsprong. De inheemse Amerikaanse bevolking van de Verenigde Staten, zoals eskimo's in Alaska en Aleuts, had een bevolking van 2.475.956, ofwel 0,9%. Ruwweg een derde van de inheemse Amerikanen leefde in reservaten, vertrouwensland, of ander land onder inheemse Amerikaanse jurisdictie. Er waren 398.835 Hawaïanen en andere pacifische eilandbewoners in 2000. Dat is 0,1% van de bevolking.

Immigratie

Naast de oorspronkelijke groep Britse kolonisten in de talrijke kolonies van de Atlantische kust, werden andere nationale groepen geïntroduceerd door immigratie. De grote aantallen Afrikanen werden vervoerd onder hopeloze omstandigheden ten behoeve van slavenarbeid, met name op de aanplantingen van het Zuiden. Toen de Verenigde Staten regelingen trof met het Westen (waaronder sommige vroegere groepen Franse en Spaanse kolonisten), stroomde de immigranten uit Europa het land binnen. Een belangrijke groep waren de Schotten en Ieren. Vlak voor het midden van de 19e eeuw waren de Ierse en Duitse immigranten overheersend. Na de burgeroorlog kwamen de immigranten hoofdzakelijk uit de naties uit Zuid- en Oost-Europa: Italië, Griekenland, Rusland, het deel van Polen dat toen tot Rusland behoorde, en uit Oostenrijk-Hongarije en de Balkan. Tijdens deze periode kwamen er ook grote aantallen immigranten uit China. Tijdens de piekjaren van immigratie tussen 1890 en 1924 kwamen meer dan 15 miljoen immigranten in de Verenigde Staten aan. Na de immigratiewet van 1924 werd de immigratie zwaar beperkt tot midden de jaren '60. Sinds de jaren '80 zijn er grote aantallen nieuwe immigranten bijgekomen. De cijfers wijzen erop dat het aandeel niet-inheemse mensen 11,1% is (2000), het hoogste percentage sinds de telling van 1930; meer dan 40% meer dan de 31 miljoen buitenlanders in 1990. Meer dan de helft van alle immigranten in de Verenigde Staten komt uit Latijns-Amerika en meer dan een kwart komt uit Azië.

Sociale klassen

In termen van relatieve rijkdom, genieten de meeste ingezetenen van de VS een norm van persoonlijke economische rijkdom die veel groter is dan dat in het grootste deel van de wereld. Bijvoorbeeld, 51 procent van alle huishoudens heeft toegang tot een computer en 67,9 procent van de huishoudens van de VS was eigenhuisbezitter in 2002. Nochtans heerst er ook een aanzienlijke armoede in de Verenigde Staten: 12,1% van de bevolking leeft onder het officiële nationale armoedeniveau. De sociale structuur van de Verenigde Staten is enigszins gelaagd, met een significante klasse van zeer rijke individuen, die vaak onevenredige culturele en politieke invloed hebben. Nochtans is de sociale mobiliteit een bekend concept in Amerika, beschouwd als een deel van de American dream, in zoverre dat zelfs iemand geboren in een achtergestelde familie kan opklimmen tot iemand van de hogere klasse. De coëfficiënt van Gini (die inkomensongelijkheden aangeeft) bedraagt 40,8% en is de op twee na hoogste van alle ontwikkelde naties (na Zuid-Afrika en Mexico).

Godsdienst

Er is godsdienstvrijheid in de Verenigde Staten. De meerderheid van de Amerikanen is christen. Binnen het christendom is de Protestantse Kerk het meest vertegenwoordigd. Ongeveer 55% van alle Amerikanen zijn protestants. Dat komt neer op zo'n 165 miljoen protestanten (census 2005). Echter binnen de Verenigde Staten zijn er vele verschillende stromingen binnen de protestantse gemeenschap die geen hechte eenheid vormen zoals dat bij de katholieken het geval is. 65 miljoen inwoners zijn Rooms-katholiek (2005). De Oosters-orthodoxe Kerk wordt ook vertegenwoordigd echter hun aandeel is miniem. Bovendien hangen ruwweg 1,5% (2005) van Amerikanen het jodendom aan, en 0,6% (2005) is moslim (census 2005). Het boeddisme wordt door 0,5% (2005) als geloof aangehangen.

Onderwijs

Het onderwijs in de Verenigde Staten wordt voornamelijk beheerd door de afzonderlijke staten. Elk van de 50 staten heeft een kosteloos openbaar schoolsysteem (public school system). Er zijn ook meer dan 3500 instellingen van hoger onderwijs, gesteund door de individuele staten. Het openbare schoolsysteem is gebaseerd op 13 jaar onderwijs voor iedere leerling, beginnend met Kindergarten voor vijfjarigen, en eindigend met de twaalfde klas, waarna leerlingen hun High school diploma behalen. Daarom wordt het systeem ook wel "K through 12", of kortweg "K12", genoemd. Meestal doorlopen kinderen achtereenvolgens drie verschillende scholen: elementary school, middle school (in sommige staten junior high school genoemd) en highschool. Als men hierna nog een opleiding wil volgen komt men vaak uit in een zogenoemde College. Dit duurt 2,5 jaar. Hierna kan men eventueel nog een Universitaire studie volgen.

Cultuur

Kindergarten De Amerikaanse cultuur heeft een grote invloed op de rest van de wereld, vooral de westerse wereld. Deze invloed wordt soms bekritiseerd als cultureel imperialisme. De muziek van de VS wordt gehoord over de hele wereld en het is de vader van muziekvormen zoals blues en jazz. Vele grote westelijke klassieke musici en forums zijn gevestigd in de stad New York, een hub voor internationale opera en instrumentale muziek evenals het wereldberoemde theater Broadway voor musicals. New York en San Francisco zijn wereldwijd leiders in grafisch ontwerp en New York en Los Angeles concurreren met belangrijke Europese steden in de mode-industrie. De films uit de VS (hoofdzakelijk opgenomen in Hollywood) en televisieprogramma's kunnen bijna overal worden gezien. Het Amerikaanse fast-foodprincipe is overal ter wereld neergestreken. Dit is in grimmig contrast met de vroege dagen van de republiek, toen het land door Europeanen als landbouwland werd gezien. Verdere typische Amerikaanse cultuursymbolen is de appeltaart, de honkbalknuppel, de Amerikaanse vlag die bij sommige huizen 365 dagen per jaar wappert en de fastfoodketens als McDonald's, Burger King, Kentucky Fried Chicken en Wendy's. Wendy's

Vervoer

Om het grote gebied te verbinden, beschikken de Verenigde Staten over een groot netwerk van infrastructuur, waarvan het Interstate Highway System een belangrijk aspect is. Amerikanen zijn sterk afhankelijk van de automobiel voor vervoer over korte and middellange afstand. Met enkele uitzonderingen (bij voorbeeld New York City, San Francisco) is het openbaar vervoer onvoldoende om een alternatief te bieden. Steden zoals Los Angeles zijn volledig op de auto georiënteerd. Voor afstanden over 500 km wordt meestal de voorkeur gegeven aan het vliegtuig als vervoermiddel. Er is ook een transcontinentaal spoorwegsysteem dat voor het vervoeren van vracht wordt gebruikt, hoewel Amtrak een succesrijke snelle passagiersverbinding onderhoudt van Boston, via New York City naar Washington D.C. (North East Corridor). Deze treinverbinding kan concurreren met vlieg- en autoverbindingen omdat de trein direct van stadscentrum naar stadscentrum rijdt.

Geschiedenis

Washington D.C. :Hoofdartikel: Geschiedenis van de Verenigde Staten van Amerika Het gebied, dat nu ingenomen wordt door het continentale deel van de Verenigde Staten, werd oorspronkelijk bewoond door talrijke inheemse Amerikaanse volken en werd gekoloniseerd vanaf de 16e eeuw door Spanje, Frankrijk, Nederland en Engeland. Als resultaat van de Franse en Indiaanse oorlog (1754 - 1763) nam Groot-Brittannië de Franse koloniën in Noord-Amerika over (het oostelijk deel van Canada en delen van het huidige Illinois en Ohio). Daarmee kwam het grootste deel van de oostkust onder Britse controle. De kolonisten hadden de bescherming van het moederland tegen de Fransen niet langer nodig, en begonnen zich te verzetten tegen de Britse belastingheffing. De originele dertien koloniën verklaarden hun onafhankelijkheid van Groot-Brittannië in 1776 en vormden een overheid die een nieuwe grondwet opstelde die na 1789 effectief werd. De natie begon spoedig zich westelijk uit te breiden. De groeiende spanningen over de kwestie van de zwarte slavernij verdeelden het land volgens geografische lijnen. Er volgde een burgeroorlog (1861-1865). De rest van de 19e eeuw werd gekenmerkt door verhoogde westelijke uitbreiding, industrialisatie, en de toevloed van miljoenen immigranten. In de 20e eeuw namen de Verenigde Staten deel aan beide Wereldoorlogen. Daarbij vielen vele slachtoffers. Na de Tweede Wereldoorlog, waar de Verenigde Staten in terecht kwamen na de Japanse aanval op Pearl Harbor in 1941, werden de Verenigde Staten een wereldmacht.

Economie

De Verenigde Staten zijn rijk aan delfstoffen. De Verenigde Staten bezitten ongeveer 20% van de kolen, 13% van de aardolie, en 24% van het aardgas reserves in de wereld. De olie wordt voornamelijk gewonnen aan de Golf van Mexico, en in de staten Alaska en Texas. Vanwege de grote grondoppervlakte en het gunstige klimaat is landbouw altijd erg belangrijk geweest voor de Verenigde Staten. De Verenigde Staten zijn marktleider in de productie van kaas, graan, sojabonen en tabak. Andere belangrijke landbouwproducten zijn rundvee, varkens, koemelk, boter, katoen, haver, tarwe, gerst en suiker; het is de belangrijke exporteur van de wereld van tarwe en graan en derde van de wereld in de rijstuitvoer. In 1995 was de visserij van de VS vijfde in de wereld in totale productie. Tegenwoordig werkt nog maar 3% van de beroepsbevolking in de landbouw. Dankzij moderniseringen is de productie echter nog steeds hoog. Ook vanuit de bosbouw worden veel producten geëxporteerd. Hoewel het land in het verleden vrijwel zelfvoorzienend was, blijft de stijgende consumptie, vooral van energie, het van bepaalde invoer afhankelijk maken. Het is, niettemin, de grootste producent van de wereld van zowel elektro als kernenergie. Het leidt alle naties in de productie van vloeibaar aardgas, aluminium, zwavel, fosfaten en zout. Het is ook een belangrijke producent van koper, goud, steenkool, ruwe olie, stikstof, ijzererts, zilver, uranium, lood, zink, mica, molybdeen en magnesium. Hoewel de output is gedaald, zijn de Verenigde Staten wereldleiders in de productie van ruwijzer en ferrolegeringen, staal, motorvoertuigen en synthetisch rubber. De belangrijkste exportproducten van de VS zijn motorvoertuigen, vliegtuigen, voedsel, ijzer en staalproducten, elektronische apparatuur, industriële en energie-genererende machines, chemische producten en consumptiegoederen. Belangrijke invoerproducten zijn onder andere ertsen en metaalschroot, aardolie en aardolieproducten, machines, vervoersapparatuur (vooral auto's) en kantoorproducten. De belangrijkste handelspartners van de VS zijn Canada (de grootste tweezijdige handelsverhouding van de wereld), Mexico, Japan, het Verenigd Koninkrijk, Zuid-Korea en Duitsland. Het volume van de handel is gestaag gestegen. Het bruto binnenlands product is blijven toenemen en vandaag de dag bedraagt het $11750 miljard dollar (11,75 biljoen), met afstand het grootste van de wereld. De ontwikkeling van de economie is aangespoord door de groei van een complex communicatienetwerk. Dit bestaat niet alleen uit spoorwegen, wegen, binnenwateren en luchtvaart maar ook telefoon, radio, televisie, computer (waaronder internet) en de faxmachine. Deze infrastructuur heeft niet alleen de landbouw bevorderd en productiegroei verhoogd. maar ook bijgedragen aan de toerismeinkomsten en de verschuiving naar een op diensten gebaseerde economie. In 1996 werkte ongeveer 74% van Amerikanen in de dienstensector. Onder landen met een ontwikkelde economie is dit bijna het hoogste percentage, slechts Canada heeft percentueel een grotere dienstensector. De Verenigde Staten hebben al met al een werelddomineerende economie, en het gemiddeld inkomen per persoon is hoog. Dit betekent niet dat iedereen een hoog inkomen heeft. De rijkdom is namelijk onevenwichtig verdeeld. 1% van de bevolking bezit meer rijkdom dan 90% van de rest van de bevolking bij elkaar. En deze kloof lijkt groter te worden: bij de 25% armen daalde het inkomen tussen 1979 en 1995 met 9%, terwijl dat van de rijkste 25% met maar liefst 26% steeg. Er is een groot verschil in de economische status van blank en zwart. Een blank gezin bezit gemiddeld tien keer zoveel als een zwart gezin. De Verenigde Staten Het tekort op de begroting van de Amerikaanse regering is in het eind september afgelopen boekjaar 2005 teruggelopen met 94 miljard dollar tot 319 miljard dollar (265,33 miljard euro. In een toelichting op de publicatie van het tekort zei Snow: "Lagere belastingen en een beleid dat de economie stimuleert, hebben tot miljoenen nieuwe banen en een groei van de economie geleid. Daardoor namen de belastinginkomsten toe." Hij voegde eraan toe dat hij verwacht dat de VS het tekort tegen 2009 gehalveerd hebben. Het begrotingstekort van 319 miljard dollar valt lager uit dan het recordtekort van vorig jaar. Het tekort van 2005 is nog wel het op twee na grootste in de Amerikaanse geschiedenis. Toch is het gemelde tekort enigszins misleidend. In het bedrag is niet de 60 miljard dollar aan noodhulp opgenomen die de Amerikaanse regering heeft toegewezen voor herstelwerkzaamheden na de orkaan Katrina.

Defensie

internet De strijdkrachten van de Verenigde Staten van Amerika bestaan uit:
- De Landmacht van de Verenigde Staten (US Army)
- De Marine van de Verenigde Staten (US Navy)
- De Luchtmacht van de Verenigde Staten (US Air Force)
- Het Korps Mariniers van de Verenigde Staten (US Marine Corps)
- De Kustwacht van de Verenigde Staten (US Coast Guard) De US Coast Guard is formeel geen onderdeel van de strijdkrachten, maar ressorteert onder het Ministerie van Verkeer. In tijd van oorlog wordt de kustwacht echter onder controle van de marine geplaatst. De kustwacht kent wel een min of meer militaire hiërarchie en haar schepen zijn bewapend. De dagelijkse leiding is in handen van de minister van defensie (Secretary of Defense) en een plaatsvervangend minister (Deputy Secretary of Defense). Zij worden bijgestaan door een aantal assistent-ministers (Assistent Secretary of Defense) voor materieelzaken, personeelaangelegenheden, financiën enz. De overkoepelende organisatie is het Department of Defense (DoD). Daaronder vallen drie departementen voor de afzonderlijke krijgsmachtdelen: Department of the Navy, Department of the Air Force en het Department of the Army. Elk wordt geleid door een minister (Secretary) en een onder-minster (Under Secretary). Zowel de marine als het Korps Mariniers vallen onder het Department of the Navy. De gecombineerde bewapende krachten van de Verenigde Staten bestaan uit 1,4 miljoen actieve dienstnemers plus honderdduizenden in de reserves en de National Guard. De dienstplicht is na de Vietnam-oorlog afgeschaft. De defensie van de Verenigde Staten is een hiërarchische organisatie, met een systeem van militaire rangen om niveaus van gezag binnen de organisatie aan te duiden. De legerdienst is verdeeld in een professioneel ambtenarenkorps samen met een groter aantal aangeworven personeel dat de militaire handelingen van dag tot dag uitvoert. In tegenstelling tot bepaalde andere landen, wordt het de ambtenarenkorps van Verenigde Staten niet beperkt door de maatschappijklasse of onderwijs. Het leger van de VS handhaaft een aantal militaire toekenningen en onderscheidingen om de kwalificaties en de verwezenlijkingen van militair personeel aan te duiden. Op 26 juli 1948 ondertekende de Amerikaanse president Harry Truman de Executive Order 9981 die raciaal de scheiding ophief tussen de militairen van de Verenigde Staten. Homoseksuelen wordt het echter nog niet toegelaten om openlijk te dienen in het leger.

Symboliek

Executive Order 9981 De vlag van de Verenigde Staten, de Star-Spangled Banner of stars and stripes, bestaat uit 13 strepen en 50 sterren op een blauw vlak. De 13 strepen staan voor de oorspronkelijke 13 koloniën. De sterren staan voor de huidige 50 staten. Het wit in de vlag staat voor de waarheid, het rood voor moed en het blauw voor gerechtigheid. Voor de vlaggen van de deelstaten, zie Vlaggen van de Verenigde Staten. Er zijn meerdere ontwerpen geweest voordat de vlag die vandaag de dag wordt gebruikt het licht zag. Zo was er een ontwerp dat de sterren en strepen 'andersom' had, dus 13 kleine streepjes linksboven en een groot blauw vak met sterren, en een vermeerdering van het aantal strepen met elke staat die er bij kwam. Het huidige ontwerp werd in 1795 goedgekeurd door het congres. In 1813 gaf het Congres de opdracht aan vlaggenmaakster Mary Pickersgill voor het maken van de eerste officiële "Star-Spangled Banner", de vlag van 10 bij 14 meter die moest gaan wapperen boven fort McHenry. Het was deze vlag die amateurdichter Francis Scott Key inspireerde tot het schrijven van het gelijknamige volkslied. Het grootzegel, waarop de Amerikaanse zeearend is afgebeeld, dateert uit 1782. Het wordt nog steeds 2000 tot 3000 keer per jaar gebruikt om officiële documenten te verzegelen.

Nationale Feestdagen

De individuele staten bepalen wat de officiële feestdagen zijn voor hun staat. Al zijn de openbare instellingen op die dagen meestal gesloten, volgen bedrijven niet altijd de aanbeveling van de staat en werken gewoon door.
- New Year's Day, 1 januari
- Martin Luther King Day, derde maandag in januari
- President's Day, derde maandag in februari
- Memorial Day, laatste maandag in mei
- Independence Day, 4 juli
- Labor Day, eerste maandag van september
- Columbus Day, tweede maandag in oktober (alleen gevierd in staten met een grotere Italiaanse bevolking)
- Election Day, eerste dinsdag in november
- Veterans Day, 11 november
- Thanksgivings Day, vierde donderdag in november
- Christmas Day, 25 december De belangrijkste feestdagen, waarop bijna alle bedrijven gesloten zijn, zijn: New Year's Day, Memorial Day, Independence Day, Labor Day, Thanksgivings Day, en Christmas Day.

Overige informatie

- Affilliaties: APEC, NAFTA, NAVO, OSA.
- Monumenten op de Werelderfgoedlijst
- Lijst van de hoogste gebouwen van de Verenigde Staten

Externe links

- [http://www.firstgov.gov Officiële website van de overheid van Verenigde Staten (Engelstalig)] - Gateway naar regeringssites.
- [http://www.whitehouse.gov Witte Huis (Engelstalig)]
- [http://usinfo.state.gov/usa/infousa/facts/factover/homepage.htm Portret van de VS (Engelstalig)] - dat door het Agentschap van Informatie van de Verenigde Staten in september 1997 werd gepubliceerd.
- [http://nationalatlas.gov/ Nationale Atlas (Engelstalig)]
- [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/us.html CIA World Factbook - VS (Engelstalig)] Categorie:NAVO Categorie:Land Categorie:Verenigde Staten als:USA ja:アメリカ合衆国 ko:미국 ms:Amerika Syarikat simple:United States th:สหรัฐอเมริกา zh-min-nan:Bí-kok

1981

----

Gebeurtenissen

- 1 - Griekenland wordt lid van de Europese Gemeenschap.
- 4 - De beruchte Yorkshire Ripper (Peter Sutcliffe) wordt opgepakt. Hij bracht sinds oktober 1975 dertien vrouwen op gruwelijke wijze om het leven.
- 16 - In Karachi wint de Nederlandse hockeyploeg voor het eerst de Champions Trophy.
- 20 - Het gegijzelde personeel van de Amerikaanse ambassade in Teheran (Iran) wordt na 444 dagen vrijgelaten.
- 27 - Een scheepsramp met een passagiersschip in de Javazee eist 443 doden. Op 27 januari breekt brand uit in het ruim waarin auto's stonden, waarna het schip zinkt.
- 23 - Mislukte staatsgreep van kolonel Antonio Tejero in Spanje.
- 26 - De TGV maakt zijn eerste rit en haalt een topsnelheid van 381 km/u.
- 28 - Jan Raas wint in België de officieuze openingsrit van het wielerseizoen, de Omloop Het Volk.
- 21 - De Belgische wielrenner Alfons De Wolf zegeviert in de eerste klassieker van het wielerseizoen, Milaan-San Remo.
- 22 - HGC uit Wassenaar schrijft geschiedenis bij zijn 75-jarig bestaan door als eerste hockeyclub bij zowel de mannen (in 1973) als de vrouwen (1981) uit te komen in de hoogste afdeling van de Nederlandse hockeycompetitie, de hoofdklasse.
- 30 - De pas geïnstalleerde nieuwe Amerikaanse president Ronald Reagan wordt in Washington D.C. door een student neergeschoten en raakt zwaargewond.
- 2 - Bernard Hinault zegeviert in Nederlands enige wielerklassieker, de Amstel Gold Race.
- 3 - Rowdy Gaines scherpt in Austin het wereldrecord op de 100 meter vrije slag aan tot 49,36. Het oude record (49,44) stond sinds 14 augustus 1976 op naam van zijn Amerikaanse landgenoot en collega-zwemmer Jonty Skinner.
- 5 - Hennie Kuiper wint de wielerklassieker de Ronde van Vlaanderen.
- 8 - Jan Raas is de snelste in de semi-wielerklassieker Gent-Wevelgem.
- 12 - Het ruimteveer Columbia is de eerste space shuttle die in een baan rond de aarde vliegt.
- 12 - Bij de terugkeer op het hoogste niveau, het wereldkampioenschap ijshockey voor A-landen in Zweden, verliest de Nederlandse ploeg met 10-1 van de latere kampioen Sovjet-Unie.
- 12 - Tien dagen na zijn zege in de Amstel Gold Race wint Bernard Hinault de wielerklassieker die berucht is om zijn kasseienstroken, Parijs-Roubaix.
- 19 - Josef Fuchs uit Zwitserland triomfeert in de wielerklassieker Luik-Bastenaken-Luik.
- 25 - Bij het wereldkampioenschap ijshockey in Zweden degradeert de herintredende Nederlandse ijshockeyploeg naar de B-poule na een nederlaag in het afsluitende duel van de verliezersgroep tegen West-Duitsland: 12-6.
- De Verenigde Staten verbreken de diplomatieke betrekkingen met Libië.
- 6 - Marianne Bachmeier schiet de moordenaar van haar zevenjarige dochter Anna in de Lübeckse rechtszaal dood.
- 10 - Giovanni Battaglin wint de wielerronde in zijn vaderland, de Ronde van Italië.
- 13 - Aanslag op Paus Johannes Paulus II.
- 11 - De stad Golbaf in Iran wordt met de grond gelijk gemaakt door een aardbeving met kracht van 6,8. Er vallen meer dan duizend doden.
- 1 - In Nijmegen wordt voetbalclub NEC opgericht, als afsplitsing van SC NEC.
- 6 - John McEnroe lost Björn Borg voor de derde keer af als nummer één op de wereldranglijst der tennisprofessionals, ditmaal na 46 weken, maar de Amerikaan moet die positie opnieuw (na twee weken) weer afstaan aan de Zweed.
- 19 - Bernard Hinault wint de Ronde van Frankrijk.
- 28 - De provincie Kerman in Iran wordt getroffen door een aardbeving met een kracht van 7,3. Tussen de 4.000 en 8.000 mensen komen om.
- 3 - John McEnroe lost Björn Borg voor de vierde keer af als nummer één op de wereldranglijst der tennisprofessionals, en de Amerikaan houdt ditmaal 58 weken stand.
- 25 - Na de Voyager 1 bereikt nu de Voyager 2 ruimtesonde de planeet Saturnus.
- 1 - Het Nederlands Verbond van Vakverenigingen, NVV, en het Nederlands Katholiek Vakverbond, NKV, gaan volledig op in de Federatie Nederlandse Vakbeweging, FNV.
- 6 - De Egyptische president Anwar al-Sadat komt om bij een aanslag door tegenstanders van zijn verzoeningspolitiek met Israël.
- 6. Een Fokker F28-4000 van de NLM stort neer in zwaar onweer bij Moerdijk.
- 21 - In Amsterdam demonstreren 300.000 mensen uit het hele land tegen het NAVO-besluit tot plaatsing van atoomraketten voor de middenlange afstand in West-Europa.
- 4 - Ciskei is het vierde thuisland dat door Zuid-Afrika onafhankelijk verklaard wordt. Geen enkel ander land zal Ciskei erkennen.
- François Mitterrand wordt de eerste socialistische president van Frankrijk sinds Vincent Auriol. ----

Muziek

Album top 10 (bron: popdossier.nl) # The River - Bruce Springsteen # Absolutely - Madness # Vriend, 'N - André Hazes # Secret Combination - Randy Crawford # The Jazz Singer - Neil Diamond # A Van Abba - ABBA # How 'Bout Us - Champaign # Nightclubbing - Grace Jones # Face Value - Phil Collins # Hi Infidelity - Reo Speedwagon ----

Geboren

- 2 - Maximiliano Rodríguez, Argentijns voetballer
- 25 - Alicia Keys, Amerikaans zangeres
- 28 - Patrick Mtiliga, Deens voetballer
- 28 - Elijah Wood, Amerikaans acteur
- 31 - Marnix Kolder, Nederlands voetballer
- 15 - Heurelho da Silva Gomes, Braziliaans voetbaldoelman
- 19 - Thomas Buffel, Belgisch voetballer
- 19 - Tina Pisnik, Sloveens tennisster
- 24 - Lleyton Hewitt, Australisch tennisser
- 24 - Mauro Rosales, Argentijns voetballer
- 2 - Bryce Dallas Howard, Amerikaans actrice
- 8 - Joost Posthuma, Nederlands wielrenner
- 10 - Samuel Eto'o, Kameroenees voetballer
- 12 - Katarina Srebotnik, Sloveens tennisster
- 28 - Maurice Verschuuren, Nederlands dj bij Yorin FM
- 31 - Maarten van der Weijden, Nederlands zwemmer
- 1 - Stefan Oosting, Nederlands zwemmer
- 5 - Sara Kroos, Nederlands cabaretier
- 5 - Pieter Weening, Nederlands wielrenner
- 15 - Andrés D'Alessandro, Argentijns voetballer
- 21 - Kim Lammers, Nederlands hockeyinternational
- 28 - Ilary Blasi, Italiaans fotomodel en tv-presentatrice
- 19 - Klaas-Erik Zwering, Nederlands zwemmer
- 26 - Anthony Ervin, Amerikaans zwemmer en olympisch kampioen (2000)
- 7 - Anna Koernikova, Russisch tennisster en model
- 9 - Bastiaan Tamminga, Nederlands zwemmer
- 13 - Wieteke Cramer, Nederlands schaatsster
- 18 - Teun Mulder, Nederlands baanwielrenner
- 5 - Wim Nieuwkerk, Nederlands duatleet
- 9 - Rutger Smith, Nederlands kogelstoter en discuswerper
- 16 - Vicente Rodríguez, Spaans voetballer
- 18 - Michiel Huisman, Nederlands acteur en muzikant
- 18 - Esther Vergeer, Nederlands rolstoeltennisster
- 21 - Joaquín Sánchez, Spaans voetballer
- 29 - Fernando Alonso, Spaans Formule 1-coureur
- 8 - Roger Federer, Zwitsers tennisser
- 10 - Guillaume Elmont, Nederlands judoka
- 12 - Djibril Cissé, Frans voetballer
- 15 - Brendan Hansen, Amerikaans zwemmer en olympisch kampioen (2004)
- 29 - Rob Reckers, Nederlands hockeyinternational
- 31 - Örn Arnarson, IJslands zwemmer
- 4 - Beyoncé Knowles, Amerikaans zangeres in groep Destiny's Child
- 7 - Dominique van Hulst, Nederlands zangeres
- 19 - Damiano Cunego, Italiaans wielrenner
- 23 - Robert Doornbos, Nederlands Formule 1-coureur
- 26 - Serena Williams, Amerikaans tennisster
- 26 - Klaas Veering, Nederlands hockeyinternational
- 2 - Santi Kolk, Nederlands voetballer
- 3 - Zlatan Ibrahimovic, Zweeds voetballer
- 3 - Ramon Luijten, Nederlands voetballer
- 8 - Juliana Guillermo, dochter van prinses Christina en Jorge Guillermo
- 15 - Elena Dementieva, Russisch tennisster
- 16 - Ali B., Nederlands-Marokkaans rapper
- 27 - Antonio Furfaro, Nederlands voetballer
- 28 - Milan Baroš, Tsjechisch voetballer
- 29 - Amanda Beard, Amerikaans zwemster en olympisch kampioene (2004)
- 12 - Jody Bernal, Nederlands zanger
- 16 - Gregoor van Dijk, Nederlands voetballer
- 19 - Reginald Faria, Nederlands voetballer
- 25 - Xabi Alonso, Spaans voetballer
- 25 - Jenna en Barbara Bush, tweelingdochters van de Amerikaanse president George W. Bush
- 28 - Brian Tevreden, Nederlands voetballer
- 2 - Britney Spears, Amerikaans zangeres
- 3 - Michael Ros, Nederlands voetballer
- 7 - Frédérique Ankoné, Nederlands schaatsster
- 11 - Javier Saviola, Argentijns voetballer
- 15 - Hossam Ghaly, Egyptisch voetballer
- 17 - Miek van Geenhuizen, Nederlands hockeyinternational
- 28 - Khalid Boulahrouz, Nederlands voetballer
- 28 - Mika Väyrynen, Fins voetballer ----

Overleden

- 2 - Jan Donner (89), Nederlands jurist en politicus
- 5 - Barend Barendse (73), Nederlands radio- en tv-presentator
- 20 - Jaap Bakema (66), Nederlands architect
- 23 - Mike Hailwood (40), Brits motor- en autocoureur
- 12 - Hendrik Andriessen (88), Nederlands componist
- 12 - Joe Louis (66), Amerikaans bokser
- 11 - Bob Marley (36), Jamaicaans popmuzikant
- 16 - Cor Lemaire (73), Nederlands pianist, dirigent en componist
- 1 - Albert Speer (76), Hitlers rijksarchitect
- 3 - Ko Korsten (86), Nederlands zwemmer
- 6 - Anwar al-Sadat (62), president van Egypte
- 16 - Moshe Dayan (62), Israëlisch staatsman
- 3 - Edvard Kocbek (77), Sloveens schrijver, publicist en politicus
- 26 - Max Euwe (80), Nederlands schaker
- 17 - Mehmet Shehu (68), Albanees politicus als:1981 ja:1981年 ko:1981년 ms:1981 simple:1981 th:พ.ศ. 2524

Nederland

Nederland is een West-Europees land, begrensd door de Noordzee met een totale kustlijn van 451 km, Duitsland en België (landsgrens van 1027 km). De hoofdstad van het land is Amsterdam, de regeringszetel is Den Haag. Andere belangrijke steden zijn: Rotterdam, met een van de grootste havens van de wereld, Utrecht, het verkeersknooppunt van het land, en Eindhoven, de vijfde stad van het land. Nederland vormt samen met het Caribische eiland Aruba en de Nederlandse Antillen het Koninkrijk der Nederlanden. De verhoudingen zijn bepaald in het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden van 1954.

Staatkundige indeling

Nederland is onderverdeeld in 467 gemeenten.
gemeenten width=300 |+ Nederland is ingedeeld in twaalf provincies:
Aantal inwoners per provincie (1 januari 2005) |- |||align="right"|575.234 |- |||align="right"|642.998 |- |||align="right"|483.173 |- |||align="right"|1.109.250 |- |||align="right"|365.301 |- |||align="right"|1.970.865 |- |||align="right"|1.171.356 |- |||align="right"|2.595.294 |- |||align="right"|3.452.323 |- |||align="right"|379.948 |- |||align="right"|2.410.649 |- |||align="right"|1.135.962 |{{zieook|Zie hoofdartikel Talen in Nederland{zieook|Zie hoofdartikel Godsdiensten in Nederland{zieook|Zie hoofdartikel Nederlandse economie{zieook|Zie hoofdartikelen Nederland - Overheid en Politiek, Nederland - Monarchie, Historische Gedenkdagen, Nederlandse vlag en Vlaginstructie{zieook|Zie hoofdartikel De Nederlandse Opstand{zieook|Zie hoofdartikel Geschiedenis van Nederland

Sesamstraat

Sesamstraat is een Nederlandse bewerking van de Amerikaanse kinderserie Sesame Street. In 1969 begon Sesame Street: een educatief programma dat kinderen in achterstandswijken spelenderwijs van hun leerachterstand wilde afhelpen. In 1976 werd de eerste Nederlandse versie van Sesame Street uitgezonden.

Indeling programma

Het Nederlandse programma begint met een scène in de straat met de hond/beer Tommie (stem en spel: Bert Plagman), de muis Ieniemienie (stem en spel: Catherine van Woerden) en/of de vogel Pino (stem en spel: Renée Menschaar) aangevuld met menselijke personages. Op 5 december 2003 werd het biggetje Purk (stem en spel: Judith Broersen) geïntroduceerd. In deze beginscène komen zaken als sociale omgang aan bod (bijvoorbeeld eerlijk delen, ruzie, vriendschap, verdriet ed.) De Nederlandse filmpjes worden afgewisseld met nagesynchroniseerde Amerikaanse tekenfilmpjes waarin letters en cijfers geleerd worden en filmpjes met poppen van Jim Henson, beter bekend als de Muppets. Het programma bestaat voor 40% uit Amerikaanse items en 60% uit Nederlandse items. Er zijn ruim 30 Nederlandse schrijvers die hun bijdrage leveren aan het programma in de vorm van scenario's voor beginscènes, gedichten, liedteksten en voorleesverhalen. De liedjes gezongen door de Nederlandse karakters worden gecomponeerd door Henny Vrienten.

Opnames

Een keer per jaar worden er ongeveer 100 afleveringen opgenomen. Deze worden dan gedurende het jaar drie maal op televisie vertoond. Alleen de thema-afleveringen, voor bijvoorbeeld Sinterklaas, komen slechts één keer op televisie, rond de Sinterklaastijd. Maar een aflevering over bijvoorbeeld herfst kan in het voorjaar weer te zien zijn.

Sesamstraatacteurs van vroeger en nu

- Elvan Akyildiz
- Sien Diels
- Lex Goudsmit
- Frank Groothof
- Gerda Havertong
- Piet Hendriks
- Annet van Heusden
- Rik Hoogendoorn
- Rudy Kuhn
- Lot Lohr
- Esther Prins
- Paula Sleyp
- Aart Staartjes
- Hakim Traïdia
- Mieke Verstraete
- Martin van Waardenberg Al deze acteurs en actrices worden in de serie aangesproken met hun echte voornaam. Aart Staartjes wordt ook vaak "meneer Aart" genoemd en Martin van Waardenberg heet in de serie "Buurman Baasje". Mieke Verstraete speelde Magda, de oma van Pino, Tommie en Ieniemienie.

Bekende poppen

- Bert en Ernie (stemmen: Paul Haenen en Wim T. Schippers)
- Kermit de Kikker (stem: Wim T. Schippers)
- Grover (stem: Paul Haenen)
- Koekiemonster (stem: Hero Muller, eerst Peter Pykos)
- Oscar het groene vuilnisbak monster
- Vergeetachtige Jan (stem: Sjef Poort)
- Ieniemienie (stem: Cathrine van Woerden)
- Elmo (stem: Hein Boele)
- Pino (stem: Renée Menschaar)
- Tommie (stem: Bert Plagman)
- Purk (stem: Judith Broersen) Sesamstraat wordt meestal afgesloten met een voorgelezen verhaal door een van de Sesamstraatacteurs (o.a. over Dikkie Dik door Rudy Kuhn, later door Frank Groothof).

Externe links

- [http://www.omroep.nl/nps/sesamstraat/ Officiële website van Sesamstraat]
- [http://www.geocities.com/sesameplanet Meer informatie over de acteurs en poppen] Categorie:Kinderprogramma ja:セサミストリート

The Walt Disney Company

The Walt Disney Company (ook wel bekend als Disney of Disney Enterprises) is een van 's werelds grootste mediaconglomeraten. Het bedrijf is beursgenoteerd aan NYSE en maakt deel uit van de Dow Jones Industrial Average-index. Het hoofdkantoor is gevestigd in Burbank, Californië. Disney had in 2004 een omzet van $30,8 miljard en een nettowinst van $2,3 miljard. Het is opgericht op 16 oktober 1923 door Walt Disney en zijn broer Roy Oliver Disney als de Disney Brothers Cartoon Studio en inmiddels is het bedrijf door de jaren heen gegroeid tot het een na grootste mediaconcern van de Verenigde Staten. Het bedrijf heeft de meeste jaren van zijn bestaan Walt Disney Productions geheten, tot 6 februari 1986 toen de bedrijfsnaam naar het neutralere The Walt Disney Company werd gevormd.

Bedrijfsonderdelen

Disney heeft alle activiteiten ondergebracht onder vier bedrijfsonderdelen: Studio Entertainment (films), Parks and Resorts (themaparken), Media Networks (radio en televisie) en Consumer Products (consumentenproducten).

Studio Entertainment

Studio Entertainment, ook wel bekend als The Walt Disney Studios, wordt geleid door Dick Cook. Het bedrijfsonderdeel bevat de Buena Vista Motion Pictures Group, een groep van filmbedrijven, inclusief Walt Disney Pictures, Touchstone Pictures en Hollywood Pictures. De Miramax en Dimension studio's zijn ook onderdeel van deze groep, zij opereren echter autonoom vanuit New York. Het bedrijfsonderdeel bevat ook de Buena Vista Music Group, waar onder andere Walt Disney Records, Mammoth Records, Lyric Street Records en Hollywood Records in verenigd zijn. Verder bevat The Walt Disney Studios ook nog Buena Vista Theatrical Productions, Buena Vista International, Buena Vista Home Entertainment en Buena Vista Home Entertainment International. Buena Vista Home Entertainment International] Een van de succesvolste onderdelen van Studio Entertainment is Walt Disney Feature Animation, verantwoordelijk voor een groot aantal klassieke en traditionele animatiefilms. Disney heeft echter al sinds een paar jaar erkend dat deze divisie (die nog grote delen van animatiefilms met de hand maakt) verouderd is en heeft inmiddels de oude werkwijze al drastisch veranderd. Alle handeditors werden ontslagen en de divisie werkt nu volledig met de computer (computeranimatie). De laatste traditionele animatiefilm van Disney was Home on the Range en de allereerste volledig door Disney geproduceerde computeranimatiefilm zal Chicken Little, die uitkomt op 4 november 2005, zijn. Disney heeft op deze drastische veranderingen al veel kritiek gehad, omdat fans zeggen dat het niet gaat om hoe de film is gemaakt, maar dat het gaat om het plot en de karakters in een film. 2005] Doordat Disney nu alleen nog maar computeranimatiefilms gaat maken, worden zij een directe concurrent van hun voormalige partner Pixar. Disney en Pixar werden het niet eens over een verlenging van het contract tussen beide studio's, waardoor Pixar nu een nieuwe partner voor de distributie van hun films moet gaan zoeken.
Maar nu Robert Iger de taak over gaat nemen van Micheal Eisner heeft Steve Jobs (CEO van Pixar) laten weten dat als Disney nog een keer een goed gesprek over een nieuw contract met Pixar wil hebben, dat ze dan goed ontvangen zullen worden. Walt Disney Studios, het belangrijkste onderdeel van Disney, is het enige, grote Hollywood-filmbedrijf dat nog nooit tours heeft gegeven voor het publiek. Dichtbij de Walt Disney Studios liggen de studiofaciliteiten van Warner Brothers, dat net als Disney ook het hoofdkantoor in Burbank heeft liggen. Burbank]]

Parks and Resorts

Zie ook het hoofdartikel: Walt Disney Parks and Resorts
Disney heeft meerdere themaparken: Disneyland Resort (Californië, 1955), Walt Disney World Resort (Florida, 1971), Disneyland Resort Paris (1992) en Tokyo Disney Resort (1983). Op 12 september van dit jaar opent Disney haar vijfde themapark, namelijk Hong Kong Disneyland Resort. Het bedrijf bezit tevens ook Disney Cruise Line en Disney Vacation Club.

Media Networks

Dit bedrijfsonderdeel is om de American Broadcasting Company (ABC) heen gebouwd; Disney heeft ABC in 1996 verkregen door een fusie met Capital Cities/ABC. Verder bezit Disney ook nog de Disney Channel, ESPN, ABC Family, Toon Disney, Lifetime en de SOAPnet. Hiernaast heeft Disney nog significante aandelen in A&E (37,5%), E! Entertainment (39,6%) en het kabeltelevisienetwerk van ESPN. Via ABC bezit Disney ook nog 10 lokale televisiezenders, 71 lokale radiostations, ESPN Radio, Radio Disney en ABC Radio News. Buena Vista Television is onder andere producent van Who Wants To Be a Millionaire? en Touchstone Television is het bekendst van Desperate Housewives. Naast al deze activiteiten heeft Disney ook nog de uitgeverij Hyperion in bezit, een uitgeverij die onder andere bekend is van auteurs als Steve Martin, Brooke Shields en Mitch Alborn. De Walt Disney Internet Group beheert Go.com, een evolutie van de in 1998 gekochte zoekmachine Infoseek en grote sites als Disney.com, ESPN.com en ABCNews.com.

Consumer Products

Infoseek] Alle Disney merchandising en alle Disney-licenties gaan via deze divisie. Ook Disney Publishing Worldwide wordt beheerd vanuit deze divisie, die o.a. Disney kinderboeken en stripverhalen uitbrengt. De in 2004 gekochte Muppets karakters (van The Jim Henson Company) maken ook deel uit van deze divisie.

Onafhankelijk

Disney wordt ook wel gezien als de grootste, onafhankelijke filmproducent ter wereld, aangezien het bedrijf nog nooit overgenomen is en geen onderdeel is (geweest) van een groter moederbedrijf. Toch zien de meeste mensen DreamWorks SKG als het enige, on